Haberler

“Türk Düşüncesinin Kurucu Metinleri Okumaları” Bir Panel ile Başladı

02.11.2017

İslâm-Türk temeddününün muhtelif alanlarındaki kurucu metinlerini haricî ve dâhilî yöntemlerle okumak ve çözümlemek; ayrıca bu metinlerin Türk düşüncesinin ve kimliğinin oluşumundaki etkileri üzerinde durmak amacıyla İstanbul Medeniyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi mensubu Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu ile Prof. Dr. İsmail Güleç’in ortaklaşa düzenledikleri “Türk Düşüncesinin Kurucu Metinleri Okumaları” kapsamında, 2017-2018 akademik yılı için ana tema olarak belirlenen “Türk Düşüncesinin Kurucu Bir Metni Olarak Garîbnâme” seminer dizisi 31 Ekim 2017 Salı günü Güney Kampüs Âşık Paşa Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen bir panel ile açıldı.

Üniversitemiz akademisyen ve öğrencilerinin yanı sıra üniversite dışından dinleyicilerin de yoğun katılımlarıyla gerçekleşen panelde, seminerleri yıl boyunca birlikte devam ettirecek olan İhsan Fazlıoğlu ve İsmail Güleç ile birlikte, Garîbnâme’yi tıpkıbasım, çevrimyazı ve günümüz Türkçesine aktarım yoluyla neşreden Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Kemal Yavuz konuşmacı olarak yer aldı.

Kemal Yavuz, “Âşık Paşa ve Ailesinin Türk Kültürü Açısından Önemi” başlıklı konuşmasında, Türk dünyasında izleği Göktürk dönemine kadar sürülebilen kültür ve birikim sahibi nüfuzlu ailelerin Anadolu sahasında süreklilik arz eden bir zincir oluşturduğunu; 13. yüzyılda Baba İlyas’ın soyundan gelen Âşık Paşa, Elvan Çelebi ve Âşıkpaşazâde’nin mensubu olduğu aile, Mevlana’nın Sultan Veled ile devam eden Mevlevî soyu ve Yazıcıoğulları gibi halkı aydınlatan, toplumsal kültür birikimine büyük katkılar sunan ailelerin Anadolu’da Türk dilinin ve düşüncesinin yerleşmesinde, kalıcı eserler vermesinde büyük rolü olduğundan bahsetti. Yavuz, ayrıca Âşık Paşa’nın Türkçeye verdiği önem ve Türkçeyi kullanımı hakkında eserden seçtiği örnek beyitler aracılığıyla dinleyicileri bilgilendirdi.

Panelin başkanlığını üstlenen İsmail Güleç, “Edebî Bir Metin Olarak Garîbnâme’nin Değeri” başlıklı konuşmasında Garîbnâme’yi biçimsel ve içeriksel özellikleri bakımından dinleyicilere tanıttı. Garîbnâme’nin özellikle tercüme eserlerin yoğun olarak görüldüğü bir dönemde Türkçe telif bir eser olarak gerek içeriğiyle gerekse geometrik yapısıyla ayrı bir yerde durduğunun altını çizen Güleç, eserde yer alan hikâyelerin özgünlüğüne de dikkat çekti. Eserden seçtiği bir hikâyeyi Mevlana’nın Mesnevî’sinde yer alan bir diğer varyantla karşılaştırarak konuşmasını sonlandırdı.

İhsan Fazlıoğlu ise “XIV. Yüzyılda Ne Oldu? Tarihî Bağlam ve Türk Düşüncesi’nin Kurucu Bir Metni Olarak Garîbnâme” başlıklı konuşmasını yaptı. Fazlıoğlu, kültür coğrafyasının sınırlarını çizen/belirleyen ve toplumsal sinir uçlarını oluşturan “kurucu metinler” sınıfına dâhil ettiği Garîbnâme’yi İslâm medeniyetine ait yeni bir kültür dili olan Anadolu sahası Türkçesinde üretilmiş bir metin olması yönüyle de “taşıyıcı metinler” sınıfında değerlendirdi. Kurucu ve taşıyıcı bir metin olarak Garîbnâme’nin İslâm-Türk dünyasında bir denetleme mekanizması oluşturmak için yazılmış kanonik, dolayısıyla talimî bir metin olduğunu ifade etti. Moğol istilasının coğrafyada yarattığı hareketlilik ve kültür etkileşimleri sebebiyle Fars kültürü etkisine karşı Türklerin bir soy ve varlık kaygısı güttüğünü ve bu nedenle de Garîbnâme’nin siyasi ve kültürel kaygılardan kaynaklanan bir metin olarak üretildiğini söyledi. Şiirin varlığın bir ifadesi olması yönü ile şiir yazan bir kültürün yenilemez olduğunu belirten Fazlıoğlu, Garîbnâme’nin metafizik, kozmogonik ve talimî çok katmanlı bir metin olarak incelenmesi gerektiğine değinerek konuşmasını bitirdi.

Panel, soru-cevap kısmının ardından Prof. Dr. Kemal Yavuz'a katılımları için teşekkür ve hediye takdimiyle son buldu.

Garîbnâme’nin I. Kitâb’ının okunup tartışılacağı “Türk Düşüncesinin Kurucu Bir Metni Olarak Garîbnâme” seminerlerinin ilki, 7 Kasım 2017 Salı günü saat 17.30-19.00 arası Âşık Paşa Konferans Salonu’nda gerçekleştirilecektir.